پایگاه خبری تحلیلی پیام فارس

آخرين مطالب

نگران زوال هنر خاتم‌سازی شیرازم/ آرزویم تربیت شاگرد است گفتگو

نگران زوال هنر خاتم‌سازی شیرازم/ آرزویم تربیت شاگرد است

  بزرگنمايي:

پیام فارس- خاتمکاری، از هنرهای اصیل و بی بدیل شیرازی‌هاست؛ باید نجاری و نقاشی و حکاکی و شاعری بلد باشی و کنار دست استادی صاحب دل سالها شاگردی کنی تا دست ساخته‌هایت ماندگار شود؛ هنری که حالا تعداد استادان و شاگردانش کم شمارند.

عبدالخالق گلریز خاتمی، از اساتید برجسته هنرخاتم‌سازی در شیراز و کشور و دارای نشان درجه یک هنری در این رشته است؛ وقتی قرار گفت و گویمان جفت و جور شد؛ راهی منزلش شدم؛ آپارتمانی در خیابان همت شمالی، جایی دور از آن مرکز شهری که در آن زاده و پرورده شد و سال‌های سال آثاری زیبا خلق کرد.

استاد عبدالخالق گلریزخاتمی، شانزده آبان سال 26 در محله‌ی لب آب ( از محله‌های قدیمی شیراز) چشم به جهان گشود.  او از همان کودکی تحت نظارت پدرش، استاد غلامحسین گلریزخاتمی، به آموختن هنر اصیل خاتم‌سازی پرداخت، هنری که سابقه 500 ساله در خانواده او داشته و دارد.

عبدالعلی گلریزخاتمی برادر عبدالخالق گلریزخاتمی، که فروردین سال 94 جان به جان آفرین تسیلم کرد، از اساتید گل‌پیچ خام در ایران بود.

این خاتم‌ساز چیره دست تا سال 1380 کارگاهی در بازارچه حاج ذینل محله سنگ سیاه و فروشگاهی در سرای مشیر بازار وکیل داشت اما بعد از بیماری همسرش، تصمیم گرفت خود به مراقبت از او بپردازد پس کارگاه خاتم سازی خود را خانه منتقل کرد و تاکنون در خانه مشغول به‌کار است.

او که حالا هفتادسالگی را از سر گذرانده و روزگارش را در آپارتمانی که هم خانه و هم کارگاه است طی می کند؛ روزگاری که چند سالی است بدون همراه و شریک زندگی اش و با دلنگرانی‌های هنری‌اش، سخت می گذرد و بی احوال پرسی خیلی‌ها، خانه استاد روزها پر است از ضرباهنگ ابزار کار خاتم پر است تکه‌های چوب و استخوان شتر و رنگ و خط و طرح و خال ...

با استاد گلریزخاتمی در آپارتمان نه چندان بزرگش، دیدار و گفت و گویی دلنشین داشتیم؛ از دور و نزدیک، از دلخوشی و دل ناگرانی‌ها، از نگاه به آینده و آخرین آرزوها برای فردای این سرزمین و هنر اصیل خاتمکاری شیراز.

این استاد خاتمکار، سال‌های متمادی از عمرش را صرف ساختن 2 صندوق زیبای خاتم کرده؛ حالا و بعد از تمام شدن کار، مهمترین آرزویش را آموزش داشته‌های هنریش به دیگران عنوان می‌کند..

آموزش هنر خاتم مهمترین دلمشغولی

عبدالخالق گلریز خاتمی، استاد خاتم‌ساز و دارنده نشان درجه یک هنر خاتم، این هنر را از اجدادش به میراث برده؛ از کودکی آموختن را آغاز کرده و بیش از ربع قرن با این هنر قرین بوده است.

او که سال‌ها قبل دکانش در سرای مشیر را به خاطر همسرش فروخت و از دل شیراز و بافت تاریخی آن به آپارتمانی هجرت کرد؛ قریب به 15 سال است که خانه و کارگاهش یکی شده تا هم از همراه زندگیش مراقبت کند و هم به کار دل بپردازد!!.

این استاد خاتم‌ساز با آن لهجه‌ی اصیل شیرازی، از روزهای سخت و آسان زندگی هفتادساله‌اش کمتر می‌گوید و بیشتر از خاتم حرف می زند.

گلریزخاتمی می‌گوید: من که برای همیشه زنده نیستم؛ تعداد استادان خاتم‌ساز که خاتم‌کاری شیراز را بدانند؛ به تعداد انگشتان دست است؛ اگرچه مدعیان دانستن این هنر بسیار زیادند؛ شاید مهمترین دلمشغولی و نگرانیم مهیا شدن امکانی برای تربیت شاگرد است؛ کسانی که خاتم‌کاری را درک کنند.  علاقه دارم شاگردانی تربیت کنم تا بعد از خودم بتوانند جایگزینم شوند و هنرخاتم من که از اجدادم به ارث برده ام را ماندگار کنند .

تعداد استادان خاتم ساز کمتر ازانگشتان یک دست

دارنده نشان همای هنر با اشاره به اینکه تعداد استادان خاتم ساز در کشور کمتر از انگشتان یک دست است، می‌گوید فقط سه نفر درکل ایران هنر اصیل خاتم را به شکل کامل بلد هستند و می توانند آموزش دهند، اما متأسفانه تعداد افرادی که ادعای بلد بودن این هنر اصیل را دارند، بسیار زیاد است .

گلریزخاتمی می‌افزاید: خاتم ساز هنرمند فردی است که خودش همه وسایل لازم برای ساخت یک جعبه  خاتم را بادست خودش و بااستفاده از وسایل و مواد اولیه  بسازد بدون اینکه قطعه ای را خریداری کند که متاسفانه امروز این افراد به ندرت وجود دارند .

این استاد چیره‌دست خاتم شیراز با ابراز تاسف از راه اندازی کلاس های مختلف آموزش خاتم بدون توجه به الزامات مربی، می‌گوید: امروزه همه جا کلاس آموزش خاتم سازی راه انداخته‌اند؛ حال آنکه بسیاری از مدرسان خودشان به درستی خاتم و خاتم سازی را نمی شناسند و با اشتباه های بسیار زیاد درحال آموزش دادن به فرد دیگری هستندکه این موضوع باعث پایمال شدن هنر سه هزار ساله خاتم می شود .

این هنرمند شیراز با تأکید براینکه یادگیری هنر خاتم نیاز به استاد ماهر وآشنا به این هنر دارد، ادامه می‌دهد: برای  تبدیل شدن به یک خاتم ساز ماهر باید افراد عملی کارکنند تا  پیچ و خم های موجود در مسیر خاتم سازی را یاد بگیرند .

لزوم ایجاد کارگاه برای حفظ هنر اصیل خاتم

گلریزخاتمی با یادآوری اینکه درگذشته شاگردانی داشتم اما امروز به دلیل نبود مکان مناسب برای آموزش خاتم امکان پذیرش شاگرد ندارم؛ اضافه می‌کند: من کارگاهی برای آموزش ندارم و درگام اول لازم است تا مسئولان علاقمند به هنر خاتم مکانی را  برای من مشخص کنند تا من تجهیزات لازم را فراهم کنم و درادامه علاقمندان برای آموزش به این مکان بیایند .

استاد خاتم شیراز می‌گوید: امروز نیاز عبدالخالق گلریز خاتمی یک کارگاه آموزش خاتم  است تا ده جوان هنرمند را تبدیل به استادکار ماهر کند که بتواند در  زمینه کارآفرینی و اشتغال زایی فعالیت کنند .

استاد گلریز خاتمی با تاکید براینکه به دلیل کهولت سن نمی توانم برای آموزش به مکان های مانند شهر صدرا و یا شهرک صنعتی بروم، خاطرنشان می‌کند:  شهرداری شیراز میتواند به منظور ماندگاری هنری که صاحب اصلیش مردمان شیراز هستند زمینی هرچند کوچک برای راه اندازی آموزشگاه خاتم باحضور من به عنوان آموزش دهنده در نظر بگیرد تا این هنر اصیل که سابقه سه هزار سال درایران دارد از بین نرود و زنده بماند .

  16سال تلاش برای ساخت اصیل ترین صندوق های خاتم

وی به 16 سال تلاش برای ساخت اصیل و ماندگارترین صندوق های خاتم موجود در دنیا اشاره و خاطرنشان می‌کند: سال 1380 ساخت این دو صندوق خاتم را به تنهایی آغاز کردم؛ کاری که روزهای انتهایی سال 96 به پایان رسیده است؛ ارزش ریالی این صندوق‌ها نیازمند کار کارشناسی و بسیار بسیار زیاد است.

استاد چیره‌دست خاتم شیراز می‌گوید: با تلاش فراوان توانستم کار ساخت این دو صندوق ارزشمند را به اتمام برسانم اما از زمان پایان کار تاکنون هیچکدام از مسئولان کشوری و استانی اقدامی برای رونمایی و حافظت از این آثار هنری ماندگار که نشان دهنده هنر اصیل خاتم شهر شیراز است انجام نداده اند.

دارنده نشان همای هنر اضافه می‌کند: هر کدام از صندوق ها داری طول 125 ، عرض 75 سانتیمتر و ارتفاع 85 سانتیمتر بوده و در ساخت آنها کارهای ظریف و سنگین خاتم‌سازی و خاتم‌کاری انجام شده است .

استاد گلریز خاتمی خاطر نشان می‌کند: در ساخت این دو صندوق فقط از سیم مفتول، چوب فوفل، عناب، استخوان شتر و لاتین به عنوان مواد اولیه استفاده شده و تمام کارهای ساختش را شخصا انجام داده‌ام، حتی اگر وسایل برش و کارم آسیب دید و خراب شد؛ شخصا آنها را تعمیر کرده یا اشکال فنی را برطرف کرده‌ام.

او می‌گوید: در ساخت این صندوق‌ها برای اولین بار در دنیا نقش های شاه گل  10 ، پنج ضلعی، سروی و متن 10 تند و متن 10 کند استفاده شده است .

دارنده نشان همای هنر در خاتم‌سازی می‌افزاید: تلفیق سنت و مدرنیته از ویژگی‌های منحصر بفرد خاتم‌های این دو صندوق است به گونه‌ای که طرح‌هایی از خاتم که از 300 سال پیش به کار نمی‌رفته در ساخت این دو اثر استفاده شده است.

  ساعت‌های گفت و گو با استاد گلریزخاتمی زود سپری شد؛ ساعت‌هایی که صحبت از خاتم‌سازی و خاتم‌کاری محور بود اما به همه جای گذشته‌ی استاد سرک کشیدیم! از روزگار کودکی و نوجوانی و شاگردی استادان چیره دست خاتم شیراز، تا روزگار رونق و کسادی؛ از اهمیت اصالت یک هنر تا نگرانی‌های عمیق در مورد به زوال رفتن خاتم‌سازی شیراز.

استاد را با خانه و کارگاهش تنها گذاشتم، با صندوق‌هایی که عمری به اندازه سال‌های شاگردی دکان استادان، برای ساخت آن هزینه کرده است؛ صندوق‌هایی که حالا باید به فکر مکانی فاخر برای نگهداری آنها بود.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

آمادگی اورژانس اجتماعی بهزیستی شیراز در ایام نوروز

تمهیدات لازم برای چهارشنبه سوری بی خطر انجام شده است

ایمنی تردد اولویت اصلی طرح نوروزی در جاده های فارس است

مدیرکمیته امداداستهبان:110 میلیاردریال وام اشتغال پرداخت شد

اثرات بادهای 120 روزه سیستان به روایت عکس در شیراز

بانوی نیک اندیش شیرازی خانه خود را وقف امورخیریه سلامت کرد

شیراز میزبان نمایشگاه خودروهای کلاسیک

مطالبات پاکبانان صدرا و داریون با جدیت در حال پیگیری است

قلات گنجینه‌ی ارزشمند معماری و گردشگری/ لزوم حفظ روستای قلات

نقش های تحمیلی بر تن میراث فرهنگی

کودکان در خانواده های طلاق بیشتر در معرض آزار هستند

خانواده ها فرزندان را برای همسر بودن تربیت نمی کنند

پایان نوستالژی طاووس/ «طاووس زیلا» خاطره سازی می کند

خیرین لارستان، رصد خانه ساختند

سلامت آب انبارها را تایید نمی کنیم

راه اندازی فاضلاب در روستاهای استان فارس آغاز شد

سیاست‌های کلان شهرسازی در برنامه پنچ‌ساله توسعه شیراز

کبک‌هایی که به همت یک زن خروس می‌خوانند

نمایشگاه انفرادی نقاشی به شیوه «پاپ آرت» با عنوان «پرتره های من»

عادل یزدی نقاشی دیواری«زیارت» راخلق کرد/فرشی از سرو زیرپای گردشگر

حمله خطرناک ترین آفت مزارع به فارس، بدون زیان بود

انتقال آب از دریا به فارس و چشم انداز آینده

استقبال از جشنواره فجر حاکی از خودکفایی اقتصاد هنر است

برنامه ستاره ساز فوتبال، قانونی یا غیر قانونی

بی رغبتی صنعت، نخبگان را راهی خارج کشور می کند

بارش باران در استان فارس تا یکشنبه ادامه دارد

خدمات الکترونیک تامین اجتماعی به 30 خدمت رسید

بارندگی اخیر چشمه های خشکیده کازرون را جاری کرد

حمایت بیش از 90 هزار حامی از ایتام فارس

پای برف به آسمان شیراز باز شد/ تردد کند در برخی محورهای فارس

برپایی اولین نمایشگاه شیلات در شیراز

یادها و خاطره ها در سه روز مانده به پیروزی انقلاب 57

بهره برداری از 90 پروژه عمرانی در فارس

پنج طرح عمرانی در فسا به بهره برداری رسید

ثبت 3 هزار اثر ملی در استان فارس

بیمه سلامت استان فارس مطالبات سال 96 بخش خصوصی را پرداخت کرد

205 روحانی در روستای محروم فارس مستقر هستند

آیین بزرگ عصر خاطره انقلاب اسلامی در شیراز برگزار شد

9 طرح آب و فاضلاب دهه فجر در فارس افتتاح می شود

واژگونی اتوبوس در محور مرودشت - شیراز 12 مصدوم داشت

دلیل خودکشی مسئول دژبانی در فیروزآباد مسائل شخصی اعلام شد

اهالی روستای محروم فسا خدمات دندانپزشکی رایگان دریافت کردند

بیش از 214 میلیون دلار کالا از گمرک های فارس صادر شد

کارخانه پشم و شیشه شیراز تعطیل نمی شود

فردی با بیش از20 میلیارد ریال کلاهبرداری در شیراز دستگیر شد

بخشی از پرونده های دستگاه قضایی ناشی از مشکلات اقتصادی است

برداشت کلم بروکلی از مزارع جهرم 90 تن پیش بینی شد

370 خدمت در قالب دولت الکترونیک در فارس ارائه می شود

واگذاری امور مردم به مردم از مهمترین دستاوردهای انقلاب

پس از انقلاب پیشرفت مطلوبی در حوزه وقف صورت گرفت