پایگاه خبری تحلیلی پیام فارس

آخرين مطالب

یادداشت

نسبت مراکز آموزشی امروز ما با فرهنگ و معنویت فرهنگي

نسبت مراکز آموزشی امروز ما با فرهنگ و معنویت

  بزرگنمايي:

پیام فارس - شیراز- فرهنگ مجموعه‌ای گسترده از مولفه‌های گوناگون است که در صورت تعالی آن می‌تواند به معنویت و اخلاق عمومی جامعه کمک کند.

خبرگزاری مهر – گروه استان ها، کاووس حسن لی*: فرهنگ مجموعه‌ای گسترده از مولفه‌های گوناگون است که در صورت تعالی آن می‌تواند به معنویت و اخلاق عمومی جامعه کمک کند. اخلاق مترادف با معنویّت نیست. امّا معنویت را در هر معنایی بگیریم و به آن باور داشته باشیم تعالیِ اخلاقی از مهم‌ترین مؤلفه‌های آن است. آن‌چه در مکارم اخلاق بر آن تأکید شده، مواردی است همچون رعایت حقوق دیگری، عدالت‌جویی، مهرورزی، گذشت و بخشش، خویشتن‌داری، بردباری و شکیبایی، اشتراک در اندوه و درد دیگران و احترام به دیگری ... این‌ها همه از بنیان‌های اخلاقی و معنوی هستند که برای تک‌تک آن‌ها از متن دین، می‌توان توصیه‌های گوناگون جُست و نشان داد.
حال باید پرسید آیا شرایط تحقق این شعارها در جامعه‌ ما تا چه میزان فراهم است؟! آیا متولّیان تعلیم و تربیت برای تحقّق این اهداف هیچ برنامه‌ی کارآمدی دارند؟چه تمهیدات روشنی اندیشیده‌ایم که کودکان ما از پایه با تعالی فرهنگ و مفاهیم معنوی آشنا شوند و از رفتارهایی که به تقویت بنیه‌ی معنوی آن‌ها می‌انجامد لذّت ببرند؟!
در نظام آموزشی ما همیشه تأکید بر پیشی‌گرفتن و جلوزدن از دیگران است.اگر پذیرفته باشیم که صورت‌گرایی مقابل معنویّت‌گرایی‌ست، مگر آموزش‌های ما و آزمون‌های ما و ابزارهای سنجش ما در همه‌ی دوره‌های تحصیلی جز به صورت‌گرایی می‌پردازد؟
همه‌ی شرایط در مراکز آموزشی برای رقابت عناصر صوری پایه‌ریزی شده است. نه تمرین اخلاق معنوی.
اگر آموزگارانی و استادانی تلاشِ خود را برای ساخت انسان‌های متعالی و پرورش معنویّت شاگردانِ خود به کار بگیرند، کجا و با چه ابزاری قابل شناسایی و تشویق و تقویت است؟دانش‌آموزان و دانشجویان درس‌خوان ما تا چه میزان علاقه‌مند کمک به دیگران هستند؟ تا چه میزان علاقه‌مند فعالیت‌های گروهی هستند؟ تا چه میزان در امور خیریه مشارکت دارند؟ تا چه میزان تمرین لذّت معنوی می‌کنند؟ در برابر لذّت مادی؟
ما تا چه میزان فرصت فراهم کرده‌ایم تا بتوانند گره از کارِ فروبسته‌ی کسی بگشایند و از لذّت معنوی آن برخوردار باشد و این لذّت معنوی بیش از وقتی باشد که از همکلاسی‌های خود در دریافت نمره جلو می‌زند؟
آیا آموخته است که تفاوت‌های بنیادی این دو نوع لذّت و شادمانگی و احساس سبکی چیست؟
دانشگاه‌های ما جز دانش‌اندوزی، جز دانش‌مداری و جز دانش‌محوری به چه چیز توجه دارند؟
نهاد خانواده هم همین‌طور. خانواده‌ها- اگرهم خیلی خوب باشند- تنها به فکر جلو افتادن فرزندان خود و نگرانِ عقب‌ماندنِ آن‌ها از دیگران در امور درسی و در آزمون‌ها هستند. مدرسه‌ها و دبیرستان‌ها تمام برنامه‌های خود را در جهت تقویت بنیه‌ی علمی دانش‌آموزان برای عبور آبرومندانه از امتحانات مختلف تنظیم می‌کنند و نظام آموزشی هم به‌گونه‌ای راه پیشرفت را درست کرده و سامان داده که هر کس همین قاعده‌ی بازی را خوب بلد باشد، موفق می‌شود و پیش می‌افتد. نتیجه‌ی این دانش‌اندوزی‌ها تک بعدی شدن و بی‌اضلاعی‌ و بالاخره «تخریب اخلاق» است.
در مراکز آموزشی ما ذهنِ دانش‌آموز و دانشجو همچون انباری تصور می‌شود که باید از موادِ اغلب به درد نخور انباشته بشود. و برای انباشتن ذهنِ او به هر روشی هم متوسل می‌شویم تا این بچه فردا در مسابقات و آزمون‌ها انبارِ محفوظاتش انباشته‌تر و آکنده‌تر از دیگران باشد.اندیشه‌مداری، اندیشه‌پروری و اندیشه‌سازی در مراکز آموزشی ما بکلی غایب است.جزوه،نمره، تست، کنکور و رقابت‌های بیمارگونه جا را برای ژرف نگری، اندیشه‌ورزی و برای تعالی روح و روان تنگ کرده است.
بحرانی که امروز در اخلاق پزشکی داریم، در اخلاق مهندسی داریم، در اخلاق حرفه‌ای داریم، در اخلاق پژوهشی داریم از کجا نشأت گرفته است؟!از همین دانشِ بدون بینش، از همین علمِ بدون معنویّت، از همین صورتِ بدون معنا.
از همین که از کودکی یاد گرفته است؛ باید دستش را بگذارد روی کلاه خودش که باد نبرد.یعنی تنها به خودش بیندیشد.این که چگونه جلو بیفتد. این که چگونه سبقت بگیرد. این که چگونه دیگران را پشت سر بگذارد یا زیر پا بگذارد.
دانش‌آموزانِ ما در جهانِ دیگرگونِ امروز در برابر بسیاری از چالش‌ها قرار دارند که ما هرگز فرصت پرداختن به آن‌ها را نداریم.مثلاً: هر روز در رسانه‌های گوناگون خبر از انتحار و انفجار و انتقام است. باید چه کنیم؟آیا اجازه بدهیم کودکانمان در معرض شنیدن و دیدن این اخبار مشمئزکننده باشند؟ و هر روز و هر شب، شاهدِ جنگ و خشونت و نفرت‌پراکنی باشند؟ یا مواظبِ روحِ لطیف و آرامشِ شکننده‌شان باشیم و آن‌ها را از این معرکه‌ی ناخوشایند بیرون ببریم؟ آیا می‌توان کودک را از جهانِ پیرامون خود غافل کرد؟آیا دیر یا زود این کودک در معرضِ همین اخبارِ خشونت‌آمیز قرار نخواهد گرفت؟ باید چه کار کرد؟آیا برای پرورش اخلاق معنوی، باید کودک حق و باطل را بشناسد؟ و تشخیص دهد؟ و آماده‌ی دفاع از حق و مبارزه با باطل شود؟ و به سهم خودش انتقام مظلومان را از ظالمان بگیرد؟!یا باید آشتی‌جویی و مداراگری را بیاموزد و تمرین کند؟خلاصه:حق‌طلبی و مداراگری چه نسبتی با هم دارند؟
این مفاهیم را چه کسی و در کجا به فرزندان ما می‌آموزد؟!آیا باید همچون سیاستمداران و فرمانروایان در پی تقابل و تسلط باشد یا همچون فرهنگ‌وران و هنرمندان در پی تفاهیم و تعامل؟
آیا دست‌اندرکاران نظام آموزشی کشور می‌توانند بگویند کارِ ما همین صورت‌گرایی‌ست و معنویت‌گرایی بر دوش نهادهای بیرون از مراکز آموزشی‌ست؟!
همچون روز روشن است که فرهنگ‌های بومی در حال بلعیده‌شدن از سوی فرهنگ‌های غالب در کشورند و فرهنگ‌های کشورهای مختلف- بویژه کشورهای جهان سوم- هم در حالِ حل شدن در فرهنگ غالب جهانی.از یک سو دلمان می‌خواهد نسل جدید هویّت بومی خود را بشناسد و پاس بدارد و فرهنگ بومی و ارزش‌های قومی خود را کم‌ارزش‌تر از دیگران گمان نکند.از همین‌رو باید در برابر حل‌شدنِ فرهنگ بومی خود در فرهنگ‌های مسلّط پایداری کند. و از سوی دیگر می‌دانیم که با پیشرفت فناوری ارتباطات، دیوارهای فاصله، یکی پس از دیگری در حال برداشته‌شدن است تا همه ساکنِ آن دهکده‌ی جهانی باشند.
حال این نسل جدید باید چکار بکند؟ به فکر استقلال فرهنگِ خودی و تقویت آن باشد یا به فکر هماهنگی، همدلی و تعامل با دیگران باشد؟آیا پافشاری بر استقلال فرهنگ‌های مختلف و توصیف‌های متنوع و تکه‌تکه، با اصل همگرایی و وحدت در دهکده‌ی جهانی سازگاری دارد یا سازگاری ندارد؟
چه کسی و چگونه باید این مفاهیم را بازشناسی کند و آموزش دهد؟
آیا نظام آموزشی ما به فکر پرورش استعدادهایی هست که بتوانند در عین پذیرش تفاوت‌ها و به رسمیت شناختن آن‌ها و حفظ فرهنگ خودی، با دیگران نیز همگرایی، همراهی و همدلی کنند؟
یادمان باشد بزرگسالان از دو جهت با کودکانِ امروز فاصله گرفته‌اند:یکی این که سال‌هاست دوران کودکی آن‌ها پایان یافته و از آن فاصله گرفته‌اند. و دوم این‌کهجهان کودکانِ امروز زیر تأثیر شتاب شگفت‌انگیز تکنولوژی ارتباطات بکلی با دوران کودکیِ گذشته متفاوت شده است. امّا سال‌هاست که بزرگسالان (مثل خودِ ما، در همین جا) در غیابِ واقعی کودکان و نوجوانان و بدونِ درک دقیق آن‌ها بر ایشان نسخه می‌پیچیم.
در چنین شرایطی آیا می‌توان به تعالی فرهنگ خوش‌بین بود؟
*استاد دانشگاه شیراز





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

اعزام 15 تیم امداد و نجات/ استفاده از 12 دستگاه خودروی عملیاتی

آبگرفتگی شدید مغازه ها در شیراز

خروجی پست برق دروازه قرآن به طور موقت قطع شد/ مشکلی در شبکه نیست

تعداد کشته های سیل شیراز به 11 نفر رسید

فیلمی از لحظه تخریب یک خانه در شیراز بر اثر سیل

پیش بینی مجدد بارش سنگین در شیراز/ مردم تجمع نکنند

واکنش حمید گودرزی به سیل شیراز/ امیدوارم مسئولین به مردم کمک کنند

دادستان شیراز از متولیان توضیح خواست/ شهردار در شیراز نیست

آب شرب شیراز به هیچ عنوان آلوده نیست/ سامانه 190 منتظر گزارش

وضعیت خیابان های شیراز بعد از سیلاب امروز

نیرو و امکانات پزشکی و مهندسی سپاه فجر در خدمت مردم است

تعداد مصدومین حاضر در بیمارستان به 44 نفر رسید

جزئیات سیل در شیراز/ از دو هفته قبل هشدار داده بودیم

تشکیل گروه 4 نفره بررسی وضعیت سیلاب شیراز

اطلاعیه آیت الله دژکام درپی کشته شدن جمعی از هموطنان در سیل شیراز

شهردار به شیراز برگشت

اسکان اضطراری مسافران و سیل زدگان فارس در بقاع متبرکه

جاری شدن سیل در دروازه قرآن شیراز

لحظه نجات یافتن مادر و فرزند از سیل شیراز

فیلمی از خسارت سیل به ماشین‌ها در خیابان‌های شیراز

تصاویری از خسارات وارد شده در شیراز پس از سیل

سیلاب شیراز 17 کشته و 68 مصدوم برجای گذاشت

بازار وکیل شیراز را آب گرفت

بارش ها تهدیدی برای گردشگران پاسارگاد نیست

مدیران شهری شیراز بازهم غافلگیر شدند/ شهر تحت پوشش سیلاب

درخواست کمک از هیچ نقطه استان فارس نداشتیم/ آمادگی مدیریت بحران

هلال احمر فارس به حالت آماده باش درآمد

لذت نظاره آبشاری با چهار نوع آب/ نقاشی طبیعت را در مارگون ببینید

کاروانسرای تاریخی صفاشهر بازگشایی شد

انتقال ادبیات و فرهنگ فارس به نسل آینده مورد توجه قرار گیرد

شیراز از گل بهترو، جاذبه جدید گردشگری در گذر حافظیه

بحث بر سر ساعت بازدید از زیارتگاه رندان جهان

چهارمین نمایشگاه گروهی بهار ایرانی در گالری تاروپود دایر است

شیراز میزبان جشنواره شادشهر و نان و روستا + عکس

بازارهای تاریخی فارس گردشگران را فرامی خوانند/ شکوه معماری ایران

443 هزار نفر از اماکن تاریخی و فرهنگی فارس بازدید کردند

نام آوران فارس را بشناسید/ دالانی از تاریخ برای گردشگران

مجموعه میراث جهانی پاسارگاد را به شیوه VR ببینید

292 هزار و 375 نفر از مکان های تاریخی فارس دیدن کردند

اقامت بیش از 740 هزار نفرشب گردشگر در فارس

یادمان های تاریخی زندیه ، جلوه گاه هنر و مردمسالاری

لزوم توجه به داشته‌های بومگردی شیراز/ بومگردی یک محتوای فرهنگی است

چهارمین نمایشگاه گروهی بهار ایرانی در نگارخانه تاروپود

رونق اقتصادی با وضعیت کنونی بانکها ممکن نیست/ قناعت می کنیم

اسکان مهمان نوروزی در مدارس فارس از مرز 308 هزار نفرروز گذشت

خوراکی های شیرازی جاذبه خوشمزه گردشگری/ از فالوده تا کلم پلو

فرصت طلایی سفر به جهرم در نوروز 98

28 هزار و 532 خانواده در مدارس فارس اسکان داده شدند

افزایش چهل درصدی اقامت گردشگران در فارس

پرش بی مانع در سال رونق تولید