پایگاه خبری تحلیلی پیام فارس

آخرين مطالب

در شیراز؛

نشست «بر خوان سعدی» برگزار شد فرهنگي

نشست «بر خوان سعدی» برگزار شد

  بزرگنمايي:

پیام فارس - شیراز- بیستمین نشست از سلسله نشست‌های سعدی‌ با موضوع «بر خوان سعدی» توسط انجمن فرهنگ و ادب شیراز و با همکاری سازمان اسناد و کتابخانه ملی مرکز فارس و مرکز سعدی‌شناسی در سرای سخن برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی مرکز اسناد وکتابخانه ملی فارس، در این نشست فرح نیازکار، سعدی‌پژوه، نویسنده و استاد دانشگاه با توجه به زادروز خواجوی کرمانی در هفدهم دیماه پیرامون خواجوی کرمانی و آثارش و مقایسه غزل‌های او با غزلیات سعدی سخن گفت و با تبیین پیشینه زندگی خواجوی کرمانی افزود: تئاتر شاعران از محیط اطراف و عشق و الفت‌شان به دیار و شهر و کاشانه خود نشان از اهمیت این امر به عنوان هویت فرهنگی و اقلیمی آنان دارد. برخی از شاعران تا پایان عمر خویش زادگاه خود را ترک نکرده‌اند و برخی، سال‌ها در دیگر سرزمین‌ها زیسته‌اند و تجربیات حاصل از این سفرها را در آثار خویش با مردمان در میان نهاده‌اند. بسیاری از آنان در اشعارشان نام زادگاه و شهر خود را به نیکی و برخی نیز با دلتنگی و رنجوری یاد کرده‌اند و به همین دلیل نیز روی به مهاجرت نهاده، دیار خود را ترک نموده و در اقلیمی دیگر ساکن شده‌اند و آن دیار را ستوده‌اند؛ چنانکه خواجوی کرمانی در اشعار خویش چنین یاد می‌کند: «خّرم آن روز که از خطۀ کرمان بروم/ دل و جان داده ز دست از پی جانان بروم» و با افکندن رحل اقامت در شیراز، چنین می‌سراید: «هر نسیمی که از آن خطه نیاید باد است/ خنک آن باد که از جانب شیراز آید» این گسستن و دل بستن از خطه کرمان به جانب شیراز را می‌توان با رویکرد به زندگی و آثار خواجوی کرمانی منوط به عواملی دانست که در سه مقوله زیر قابل بررسی‌اند؛ دل‌آزردگی شاعر از زادبوم خویش به دلیل ناهنجاری‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی موجود در آن دیار/ ساختار مطلوب فرهنگی ، اجتماعی، سیاسی و عرفانی شیراز در دوران خواجو/ باورمندی و ارادت خواجو به شیخ مرشد، اهمیت خواجو در تاریخ غزل‌سرایی نه به جهت تقلید از سعدی است که به جهت آن است که مقدمه حافظ است؛ زیرا از قضا مقلد خوبی برای سعدی نیست.
ابواسحاق کازرونی و شیخ امین الدین بلیانی که خواجو او را "پیر خود" نام می‌نهد. این همه خواجو را بر آن می‌دارد تا از میان سفرهای بسیار و کسب تجربه از هر دیار؛ شیراز را موطن فرهنگی خویش بداند و سال‌های پختگی عمر خویش را تا پایان در آن به سر برد. شیراز و شیرازیان نیز مقدمش را گرامی داشته و او را عزیز شمردند. پس از درگذشتش نیز آرامگاهی درخور برایش برساختند و تا امروز نیز بر تفاخر این مقبره افزوده‌اند. از این روی است که ما شیرازیان خوش می‌داریم او را خواجوی کرمانی شیرازی بنامیم.
مولف شرح غزلیات سعدی در ادامه افزود: غزل مولوی و سعدی را به ترتیب کمال غزل عرفانی و ستایش کمال و جمال بدانیم، غزل کلاسیک فارسی پس از این دو شاعر خاصه در سده هشتم هجری راهی تألیفی پیش گرفت و با ترکیب دو گونه غزل نامبرده به صورتی نو به کیفیت‌های بی‌سابقه دست یافت. غزل حافظ مظهر چنین تألیف و ترکیبی است؛ ولی باید بیفزاییم که حافظ مبتکر این‌گونه غزل نبوده است، بلکه آن از قلم شاعری برای نخستین بار سر زده است که زندگانی نظری و عملی‌اش دارای تجربه و نشیب و فرازی چون زندگی مولانا جلال‌الدین مولوی و سعدی شیرازی بود.
این شاعر خواجوی کرمانی است؛ ما عناصر اندیشه و شیوه هنر حافظ را در سروده‌های خواجو می‌یابیم. خواجو به اندیشه و شیوه غزل فارسی مسیری نو بخشید؛ او عنصر تأملی را در غزل تقویت کرد و در نتیجه بر موضوع‌های سنّتی غزل افزود. گذشته از این با آمیختن اندیشه‌های عرفانی و خیام‌گونه به سنّت غزل گیتیانه، به غزل سدۀ هشتم، بیشتر مایه فرهنگی و اجتماعی داد. بدین‌گونه غزل فارسی، نکته‌سنج و انتقادی‌تر شد و طعمی ژرف یافت. خصیصۀ دیگری که غزل خواجو (و به‌طور اصولی غزل قرن هشتم) را از آن پیشینیان متمایز می‌کند، رنگ فردی بیشتر مسائلی است که در آن به میان می‌آید؛ در غزل این دوره شاعری سخن می‌گوید که برداشت‌ها و تعبیرهای خلاف عرف وی بیش از گذشته است؛ او امور متعارف را با تعقلی غیرمتعارف می‌نگرد و داوری می‌کند.
این استاد دانشگاه در ادامه گفت: شعر غنایی خواجو، مانند شعر بیشتر شاعران هم‌روزگار او، با عبارات و اصطلاحات اهل تصوّف و عرفان آمیخته است و بعضی از غزل‌های او، با این زبان صوفیانه، با اشاراتی در نقد شیخ و صوفی، بی‌ثباتی دنیا و احوال آدمی و دعوت به خوشباشی همراه می‌شود و مجموعه عناصر لازم برای غزل عاشقانه، عارفانه و رندانه را فراهم می‌سازد. او در شعرش خانقاه، مسجد، صومعه، در عرصه غزل‌سرایی اگر خواجو صاحب نامی درخور خویش شده است به واسطه غزل‌های عارفانه ـ عاشقانه‌ای است که در واقع با دیدگاهی متفاوت اما نه در حد کمال بدان پرداخته است.
وی افزود: خرقه رونق ظاهری را به باد انتقاد می‌گیرد. خود را رند و آزاده می‌نامد و خلاصی خود را در حلقه رندان خرابات می‌داند. خداشناسی را در خودشناسی می‌داند. در این میان عشق او را در رهیدن از خود یاری می‌رساند.
وی همچنین افزود: شراب از مضامینی است که ذهن شاعرانه او را به خود معطوف ساخته است که در برخی از اشعارش رمز و نمادی عرفانی است. در برخی از غزل‌هایش نیز، صبغۀ قلندری از نوعی که در شعر سنایی و عطار وجود دارد، دیده می‌شود.
به باور این مولف؛ خواجو روح بدبینی و انزوایی را که از قرن ششم و پس از آن با شروع حمله مغول در جامعه حاکم شده بود، سلطه مغول‌ها، جورهای حاکم بر جامعه و... را درک کرده و در آثارش به نوعی این یأس و ناامیدی و روی‌برگردانی از دنیا را به تصویر کشیده؛ یکی از دلایل گرایش او به عرفان نیز همین امر است.
نیازکار در ادامه پیرامون سبک شاعرانگی خواجو گفت: شیوه خواجو در غزل، سادگی و روانی است به گونه‌ای که می‌توان با اندکی جابه‌جایی آن را به نثر درآورد. مضامین تازه، علاقه به تکرار، به کار بردن اصطلاحات موسیقی در غزل، تلمیح به داستان پیامبران و... از ویژگی‌های عمده غزل‌های اوست. خواجو جمال‌پرست است و در تقابل صورت و معنی در جهان‌بینی عارفانه خود بر آن است که از صورت به معنا پی می‌برد.
وی در ادامه گفت: از غزلیات خواجو پر پیداست که او عاشقی دل‌سوخته و بلای فراق و درد عشق کشیده نیست؛ قهرمان عاشق‌پیشه غزل‌هایش نیز خود نیست؛ او این بلایا را نیازموده و حلاوت آن را نیز حس ننموده، از این‌رو بر عاطفه ما اثر نمی‌گذارد، اما مقررات شاعرانگی را شناخته است و توصیفات او از این منظر عبور می‌کند.
نیازکار اما امتیاز خواجوی کرمانی را چنین برشمرد :خواجو در سرودن غزل‌های عاشقانه ـ عارفانه یعنی وارد کردن مضامین عرفانی در سخن پیشرو حافظ است. در عرصه غزل‌سرایی اگر خواجو صاحب نامی درخور خویش شده است به واسطه غزل‌های عارفانه ـ عاشقانه‌ای است که در واقع با دیدگاهی متفاوت اما نه در حد کمال بدان پرداخته است؛ غزل‌های او به دو بخش غزل‌های عاشقانه و غزل‌های عارفانه قابل تقسیم‌اند؛ آنجا که می‌توان ردپاهایی از مشابهت خواجو و حافظ یافت در همین غزل‌های عارفانه است به جهت رویکردی که در آن ایجاد نموده و در بخش غزل‌های عاشقانه می‌توان او را با سعدی سنجید.
او در پایان افزود: اهمیت خواجو در تاریخ غزل‌سرایی نه به جهت تقلید از سعدی است که به جهت آن است که مقدمه حافظ است؛ زیرا از قضا مقلد خوبی برای سعدی نیست اما در انتخاب پیوند غزل عارفانه و عاشقانه، آغازگر خوبی به حساب می‌آید اگرچه این شیوه در شعر حافظ به تکامل می‌رسد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

استفاده از ظرفیت هنرمندان متعهد و انقلابی

جذب عضو مکاتبه ای الکترونیک/«پویش فصل گرم کتاب»

آرامگاه شهید آیت الله دستغیب گلباران می شود

63 درصد مهارت آموزان فنی و حرفه ای استان فارس به اشتغال می رسند

حضور ما در انتهای جدول لیگ فوتسال طبیعی است

تماشاخانه درب شازده در شیراز آغاز به کار کرد

فارس با 34 کتابفروشی در طرح تابستانه کتاب

اولین تماشاخانه تابستانه شیراز راه‌اندازی شد

سپاه پاسداران یک نفتکش انگلیسی را در تنگه هرمز توقیف کرد

افتخار به شهادت مانع از زیر بار ظلم و ستم رفتن است

نخستین «پیچینگ» شورای استانی تولید فیلم کوتاه کشور برگزار شد

گشایش تماشاخانه درب شازده در بافت تاریخی شیراز

صندوق ذخیره فرهنگیان دارای 16 هزار میلیارد تومان املاک است

طرح سند تحول بنیادی آموزش و پرورش اجرایی می شود/ توجه به رفاهیات

نماز جمعه متناسب با نیازهای جامعه اسلامی حرکت کند/اقامه دین اسلام

یادواره 1200 شهید یگان ویژه کشور برگزار می شود/ ترویج فرهنگ شهادت

فعالیت های حمایتی با مباحث سیاسی همراه نشود

پیاده روی اربعین نماد دلدادگی به آرمان های عاشورا است

بیش از 420 پروژه نوسازی در آموزش و پرورش فارس فعال است

سرپرست وزارت آموزش و پرورش وارد فارس شد

استان فارس رتبه اول نوزدهمین پرسش مهر ریاست جمهوری را کسب کرد

نقد و رونمایی کتاب «و توی دروازه» در شیراز

مشکلات اقتصادی استان فارس با برنامه ریزی قابل رفع است

کشف 7 انبار متخلف در استان فارس

23 کاروان زیارتی از فارس راهی سرزمین وحی می‌شوند

بناهای تاریخی پس ازثبت ملی رهامی شوند/سیلو؛ تالار نشد، ثبت ملی شد

مشتاقان حج برخی داروها را با خود به عربستان نبرند

علامرودشت در استان فارس لرزید

ثبت 2 اثر تاریخی فرهنگی در شیراز

بازسازی خوابگاه‌های بین الملل دانشگاه شیرازتا مرداد پایان می یابد

تبیین بیانیه گام دوم انقلاب مهمترین وظیفه انجمن‌های اسلامی

رقابت برای طراحی لباس پرچمدار المپیک 2020 در جشنواره مد شیراز

برگزاری نشست مقایسه موسیقایی شعر حافظ و ترجمه آن در شیراز

برگزاری نمایشگاه گروهی گرافیک «حیات ذهن» در شیراز

برگزاری جشنواره ملی تئاتر خیابانی شهروند-کودک در شیراز

بیانیه گام دوم انقلاب نقشه راه نخبگان جامعه است

افزایش 12 درصدی گردشگران خارجی در فارس

میزان مطالعه از شاخص‌های اصلی توسعه فرهنگی است

نشست «مقایسه موسیقایی شعر حافظ و ترجمه‌های انگلیسی آن»

اجرای طرح «مهربانی در مهر» در آستانه آغاز سال تحصیلی

همایش تکریم انسانی در ادیان ابراهیمی در شیراز برگزار می شود

راهیابی آثار گرافیست فارسی به فینال مسابقات پُستر اروپا

آیین معارفه مدیران کل بنیاد حفظ آثار فارس برگزار شد

پرداخت بخشی از مطالبات پزشکان و کارکنان علوم پزشکی شیراز

آمادگی اکیپ ویژه«امداد طبیعت منابع طبیعی فارس»تا پایان فصل گرما

رسیدگی به موزه دفاع مقدس فارس، ماموریت مدیرکل جدید حفظ آثار استان

نگاه یک جامعه‌شناس به زادگاهش در کتاب «جامعه و فرهنگ شهر استهبان»

مجوز موزه آیت‌اللهی لار در هاله‌ای از ابهام

آغاز به کار دبیرخانه جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی در کانون فارس

تنباکوی هکان جهرم، تلخ اما شیرین